ขันธ์ 5 คือหลักธรรมที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงเพื่อให้เข้าใจความจริงของตัวตนว่า แท้จริงแล้วไม่มี “ตัวเรา” หรือ “ของเรา” อย่างแท้จริง สิ่งที่เรียกว่า “ตัวตน” นั้นเป็นเพียงการรวมกันของสิ่ง 5 อย่าง เรียกว่า “เบญจขันธ์” ได้แก่ รูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ
- รูป คือ สิ่งที่เป็นวัตถุหรือร่างกาย เช่น ผม ขน เล็บ ฟัน หนัง หรือร่างกายทั้งหมด รวมถึงธาตุทั้งสี่ ดิน น้ำ ลม ไฟ
- เวทนา คือ ความรู้สึกที่เกิดขึ้นจากการกระทบของอายตนะทั้งหก ได้แก่ สุข ทุกข์ หรือไม่สุขไม่ทุกข์
- สัญญา คือ การจำได้หมายรู้ เช่น จำรูปร่าง เสียง กลิ่น รส หรือจำเหตุการณ์ต่าง ๆ
- สังขาร คือ ความคิดปรุงแต่ง หรือความตั้งใจ เช่น การคิดดี คิดชั่ว เจตนา ความอยาก ความกลัว
- วิญญาณ คือ การรับรู้ของจิต เช่น การเห็น การได้ยิน การลิ้มรส การรู้สึกทางใจ ซึ่งเป็นผลจากการกระทบของอายตนะภายนอกกับอายตนะภายใน
ขันธ์ 5 เป็นสิ่งไม่เที่ยง เกิดขึ้นแล้วดับไป ไม่มีสาระ ไม่มีตัวตนที่แท้จริง การเข้าใจขันธ์ 5 อย่างถูกต้องเป็นพื้นฐานของการเจริญปัญญาเพื่อเห็นไตรลักษณ์ และนำไปสู่การหลุดพ้นจากทุกข์ในที่สุด
อ่านต่อที่ ขันธ์ 5